Korespondencja między Marie Therese Rodet Geoffrin a królem Stanisławem Augustem – edycja krytyczna z tłumaczeniem i w nowej interpretacji

Konkurs: NPRH 9 Dziedzictwo Narodowe
Kierownik projektu: prof. dr hab. Izabella Zatorska
Okres realizacji: 2022-2028
Jednostka: Instytut Romanistyki

Projekt zakłada edycję krytyczną, przetłumaczenie i opracowanie naukowe korespondencji między Marie-Thérèse Rodet Geoffrin zwanej Madame Geoffrin (1699–1777) a królem Stanisławem Augustem (1732-1795). Korespondencja ta, powstała w latach 1764-1777, ma fundamentalne znaczenie co najmniej w dwóch obszarach nauk historycznych. Jest dokumentem kluczowym dla pełnego zrozumienia kultury polskiego Oświecenia, a w szczególności rozwoju myśli i edukacji artystycznej, kolekcjonerstwa oraz zmian w sztuce w Polsce drugiej połowy XVIII w., na dworze Stanisława Augusta. Zarazem to z całą pewnością najważniejszy zbiór wypowiedzi króla na strategiczne dla bytu państwa tematy, jaki mamy dla początków tego panowania. Zawiera bezpośrednie wypowiedzi Stanisława istotne dla jego polityki wewnętrznej i zewnętrznej. Świadectwa to tym cenniejsze, że zaginęło archiwum króla dotyczące pierwszych lat po elekcji, czyli okresu powstania zbioru. Znana z częściowego wydania pod redakcją Charles’a de Mouÿ w 1875 r., korespondencja była wprawdzie przetłumaczona na język polski (1876), ale wybiórczo i nieściśle. Oczywiście, listy wymagają dodatkowej interpretacji i komentarzy nowych względem edycji XIX- wiecznej. Tłumaczenie z rękopisów, opatrzone stosownym aparatem naukowym, jest oczekiwane przez historyków, historyków literatury i kultury XVIII wieku. Zwłaszcza dzisiaj, gdy znajomość języka francuskiego nawet wśród naukowców jest znikoma. Projekt zakłada pogłębioną pracę badawczą nad korespondencją, poszerzoną o nowe źródła: nieznane szerokiej publiczności i w dużej części dotychczas niepublikowane rękopisy z francuskich i polskich archiwów oraz zbiorów prywatnych (np. karnet gości pani Geoffrin), a także źródła ikonograficzne, polskie i francuskie. Owe materiały archiwalne mogłyby naruszyć nieco stereotypy, w jakich tkwi powszechne wyobrażenie o początkach panowania naszego ostatniego elekcyjnego władcy.