Odkodowywanie tonalamatl: nowy komentarz interpretacyjny do Kodeksu Laud w świetle jego materialnego wsparcia, procesu pisania i wiedzy o kalendarzu wśród rdzennej ludności

Konkurs: OPUS 21
Kierownik projektu: dr Araceli Rojas Martinez Gracida
Okres realizacji: 2022-2025
Jednostka: Uniwersytet Warszawski, Wydział Neofilologii

Celem tego projektu jest opracowanie i przygotowanie książki z nową interpretacją Kodeksu Laud. Ten przedhiszpański manuskrypt przetrwał niszczenie rdzennych materiałów religijnych w XVI wieku, kiedy Hiszpanie przybyli na tereny dzisiejszego Meksyku i Ameryki Środkowej. W czasach przedkolonialnych takie księgi były używane przez kapłanów, którzy specjalizowali się w dywinacji i rytuałach związanych z kalendarzem 260-dniowym. W języku Azteków, nahuatl, nazywano je tonalamatl czyli “Księgami przeznaczenia”. Obecnie zachowało się tylko pięć z tych przedhiszpańskich rękopisów, z których wszystkie znajdują się w zbiorach muzeów i bibliotek w Europie. Kodeks Laud, przechowywany obecnie w Bibliotece Bodlejańskiej w Oksfordzie (Wielka Brytania), jest najmniej opracowanym i tym samym zrozumianym kodeksem tej grupy. Jest to również rękopis zawierający najwięcej rycin związanych ze śmiercią, takich jak czaszki, szkielety, bóstwa śmierci, szczątki ludzkie i ofiary z ludzi. Często uważa się, że sceny te prezentują brutalne rytuały z rozczłonkowaniem ciał i masowym przelewaniem krwi. Pogląd ten rozwinął się w dużej mierze przez wzgląd na kroniki kolonialne, które pisali Hiszpanie opisując kulturę i religię ludów Mezoameryki. Ich treść pomagała uzasadnić program trwającej 300 lat kolonizacji hiszpańskiej, której następstwami są wciąż istniejące wykluczenie rdzennych mieszkańców tego regionu i niedostatek w ich społecznościach. Projekt ten próbuje nadać inną perspektywę scenom przedstawianym w tego typu przykładach dziedzictwa, w szczególności Kodeksowi Laud, w rzeczywistości posiłkując jego rozszyfrowanie wiedzą, pochodzącą z wciąż wykorzystywanego 260- dniowego kalendarza i jego symbolicznych skojarzeń wśród samej rdzennej ludności.